Saltar ao contido

Castros no Camiño Inglés, mais que proximidades (Hillforts on the English Way, something more than a matter of proximity).

As mariñas: Ancient road network
Síntese de vías históricas no Golfo Ártabro / Synthesis of historical ways in the Ártabro Gulf (Coruña Bay)

Desde hai tempo vimos insistindo na relación entre os castros e as vías de comunicación na comarca Brigantina. En Carral sempre foi claro o vencello entre o castro das Travesas e o Camiño Inglés [unha pequena introducción aqui] (vide por exemplo “Cousas de Carral” de 1991).

En 2011 chamamos atención sobre a relación entre dous camiños tradicionais que descorren polo val río Mero e o emprazamento de todos os castros  e castelos desa zona. Os camiños poñen en contacto a zona das Mariñas betanceiras coa zona da Montaña en Mesía [vide neste libro]. Estes corredores naturais foron aproveitados na Idade Media polo treito ferrolán do Camiño Inglés, e a teor da ara aos deuses viales de San Paio de Vilacoba (estudada por Alfredo Erias) é posíbel que tamén foran usados en época romana.

We have been insisting on the conection between the hillforts and ways for a long time in the Brigantina county (Coruña county or Mariñas county, the coast is known as Artabro Gulf or Coruña Bay). In Carral has been always evident the link between the Travesas hillfort and the English Way [a small introduction here] (see for example “Cousas de Carral” 1991).

In 2011, we have called attention to the relationship between two traditional ways that passes through the valley of the river Mero and the location of all the forts and forts that area. This ways connect the zone of the Lowlands (Mariñas of Betanzos) with the Mountain area (Mesia) [see this book].

These natural corridors were used in the Middle Age by the Ferrol section of the English Way, and if we considering the presence of Roman altar of Roman altar of gods vials in San Paio Vilacoba (studied by Alfredo Erias) is also possible these ways had been used in the Roman period.

Val do Mero_English
VAL DO RÍO MERO: asociación de castros r vías de comunicación: Corredor natural entre As Mariñas (Betanzos) e a Montaña (Visantoña/Mesía), utilizado históricamente por dúas vías de comunicación aínda en funcionamento. / MERO RIVER VALLEY: association between hill forts and communication routes

Agora apresentamos para vosa consideración un pequeno treito do Camiño Inglés ao paso por Carral e Abegondo. Apenas son 6 km. entre Gosende (Carral) e Montouto (Abegondo) antes de chegar As Travesas. Imos utilizar a cartografía que serve de base para a delimitación do Camiño Inglés, quer dicir, unha información externa e actualizada. Trátase do traxecto grafado cunha liña negra e grosa xunto coa súa área de protección representada en gris.

Now we present for your consideration a small stretch of the English Way that passing through the municipalities of Abegondo and Carral. There are only 6 km. between Gosende (Carral) and Montouto (Abegondo) before reaching As Travesas. Let’s use the mapping that underpins the delimitation of the English Way, It mean, an external information and updated. The route is drawed with a thick black line and along with its protection area represented in gray.

Camiño Inglés relación cos castros
Delimitación oficial do Camiño Inglés / Official delimitation of English Way. [Clicar para agrandar / Click to enlarge]
Fixámonos que neste traxecto todos os castros que coñecemos (Tabeaio, Ameás, Vila Real, Bordelle e Montouto) xunto cos recintos fortificados sen data determinada (Louro), atopábanse perto do Camiño:

  1. A carón do camiño podemos considerar Tabeiao e Bordelle a unha distancia de mais ou menos 300 m.
  2. Podemos considerar que están perto do camiño os recintos fortificados de Gonsende, Louro e Montouto, aínda a estar fóra da área de cautela pero a tan só 500-800 m. de distancia do camiño.
  3. Nas proximidades atópanse Ameás e Vila Real a non mais de 1,5 km. de distancia.

In this route, we paid attention to all the known forts  (Tabeaio, Ameás, Vila Real, Bordelle and Montouto), along with fortified enclosures without certain date (Mte. Lourido), they were near the Way:

 1.- Beside the way we consider Tabeiao and Bordelle at a distance of about 300 m.

2.- We can consider that are near the Way the fortified enclosures of Gonsende, Lourido and Montouto, although they are outside the area of caution but only 500-800 m. from the route.

3.- Nearby are Ameás and Vila Real at a distance no more than 1.5 km.

Para analisar o degrau de causalidade (azar) imos ver a dispersión de castros nunha área circular de 20 km. de diámetro en torno ao castro das Travesas.

To analyze the degree of causality (random) will see the dispersion of hillforts on a circular area to 20 km. diameter around the Travesas hillfort.

Hillforts and English Way

Centrándonos na contorna da zona en estudo podemos observar tres factos:

1.- Por proximidade hai castros asociados á traza do Camiño Inglés. Estes son os referidos. O resto de recintos sepáranse desta traza; sitúanse a distancia ou en posicións que os vinculan con outros ámbitos xeográficos.

2.- Un deses ámbitos é o val do río Mero, onde tamén se corrobora a asociación do emprazamento dos castros con dous corredores naturais.

3.- No val do río Barces, na bacía superior (zona de Barcia) existen dous castros que temos analisado anteriormente neste blogue. A pesar que o castro de Hérbes se atopa a 1,3 km do camiño, a súa posición de costas ao mesmo suxire un escaso interese por esa vía. Antes ben, sabemos por medio dos traballos de Lois Vilar Hermidas que polo val de Barcia decorría un camiño antigo a Santiago desde San Estevo de Paleo (Carral), subindo a San Pedro de Rubieiro e desde alí descorría polas chairas altas até Santiago. Agora está integrado no Roteiro Mariñán “Costa da Égoa”.

 We will focus on doing on the surrondings of the study area we can see three facts:

 1. There are hillforts associated to the trace of the English Way by proximity. These are referred to. The rest of enclosures are separated of this trace; are located at a distance or in positions that connect them with other geographical areas.

2. One of these areas is the valley of the river Mero, which also corroborates the association between the hill forts location with two natural corridors.

3. In the valley of Barcés River (upper basin was called “Barcia area”) there area two hill forts which we previously analyzed them. Although Herbes hillfort is 1.3 km to the Way, their backwards location to the path suggests little interest for this way. So, we know through two works of Lois Vilar Hermidas that by the valley of Barcia, it passed an ancient path to Santiago. It was going from San Estevo Paleo (Carral), after was climbing to San Pedro de Rubieiro and over there was moving by the high plains until Santiago. Now it is integrated in to Mariñán Route “Costa da Egoa”.

Neste momento, a morfoloxía e dimensións dos recintos fortificados non aportan moita información por mor da súa alteración (o castro de Gosende é irrecoñecíbel). Porén podemos facer algunhas apreciacións:

At this time, the morphology and dimensions of the fortified enclosures do not provide much information because of alteration (Gosende hillfort is unrecognizable). But we can do some appreciations
Hillforts draw in the English way

1.- Os recintos mais grandes (Vista Real e Montouto) teñen unha superficie de 10000 m² (1 hectárea). Aínda que non insisten no énfase defensivo o emprazamento é dispar: Vista Real sobre unha pendente suave mentres que Montouto está nun pequeno outeiro.

2.- Os recintos de tamaño medio: a croa do castro de Tabeaio ten unha superficie de 5000 m². O tamaño xeral pode ser maior xa que se intúe un antecastro na zona sul. Sen énfase na defesa, emprázase nunha chaira.

3.- Os recintos pequenos: os castros de Ameás e Bordelle apenas alcanzan os 5000 m², e mostran unha clara intención defensiva no seu emprazamento (outeiro) e no sistema de multivalado de Ameás.

4.- Os mais pequenos: o de Lourido é pequeno, é un círculo de apenas 3000 m² definido por un foxo. Pensamos que polo seu tamaño, morfoloxía e posición nunha chaira a carón do Camiño Inglés se trata dunha estrutura medieval, como outros da contorna.

1. The biggest enclosures (Vista Real and Montouto) have an area of 10,000 m² (sq. m.) (1 hectare). Although they not insist on the defensive emphasis, their location is dissimilar: Vista Real is located on a gentle slope while Montouto is in the top of a small hill.

2. The average size enclosures: the enclosure of Tabeaio hillfort has an area of 5000  m² (sq. m.) The overall size may be larger as it is suspected another precinct in front of the enclosure in the south. The hillfort does not has emphasis on defense, is located on a plain.

3. The small enclosures: the Ameás and Bordelle hillforts  have barely 5000 m² (sq. m.), and they show a clear defensive intention by their location (hill) and the multivalate defense system of the Ameás hillfort.

4. Smaller: The fort of Lourido is small, is a circle with only 3000 m² (sq. m.) defined by a ditch. We think that by their size, morphology and position on a plain beside the English Way this fort is a medieval structure, like others in the surrondings.

Quizá podamos establecer tres grupos cronolóxicos a modo de hipótese, posto que non temos nengún elemento material de datación:

Maybe we can establish three chronological groups as a hypothesis, since we have no material element for dating:

1.- Castros da Primeira Idade do Ferro (Ameás e Bordelle)

2.- Castros da Segunda Idade do Ferro (Tabeaio, Vista Real e Montouto).

3.- Pequenas fortalezas medievais (Lourido)

1. Hillforts of the First (early) Iron Age: (Ameás and Bordelle)

2. Hillforts of the Second (later) Iron Age: (Tabeaio, Vista Real and Montouto).

3. Small medieval fortresses: (Lourido)

A modo de conclusión provisoria poderíamos dicir que parece existir relación entre os castros e o camiño nun período inicial (Primeira Idade do Ferro), que se mantivo posteriormente durante a segunda Idade do Ferro.

Os camiños son utilizados para a circulación de persoas e mercadorías. Na Sala expositiva podemos ver obxectos alén mar, que precisaron navegación para chegar a porto, mentres o castro das Travesas está no interior. Unha historia semellante contan as moedas… Para esa circulación foi preciso unha rede viaria eficaz.

Así esta historia continúa na sala expositiva da Colección Vistábel á que vos convidamos visitar

As provisonal conclusion we could say that seems to be relationship between the forts and the Way in an initial period (first Iron Age), which was endured later during the Second Iron Age.

The ways are used for the movement of people and goods. In the exhibition hall it can see objects beyond the sea, which required navigation to reach the port, while the settlement of Travesas is inside. The roman coins count a similar story… For this movement was required an road network effectively.

So the story continues in the exhibition hall of the Museum which we invite you to visit.

2 opiniones sobre “Castros no Camiño Inglés, mais que proximidades (Hillforts on the English Way, something more than a matter of proximity). Deixar un comentario

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: